ลองมองไปรอบตัว เพื่อนๆ หรือคนในสังคมตอนนี้ก็เห็นชัด ยิ่งเทียบกับยุคก่อนหน้าเรา ยิ่งเห็นว่าลดลงเยอะมาก ผมว่าเรื่องนี้มันมีเหตุผลรองรับอยู่ครับ
ทำไมการมีลูกยุคนี้ถึงกลายเป็นเรื่องที่ต้อง "คำนวณ"?
ไม่ได้บอกว่ารุ่นพ่อแม่ไม่ลำบากนะครับ สมัยนั้นก็สู้กันหนักในแบบของตัวเองแต่รุ่นพ่อแม่ไม่ได้มีทางเลือกเยอะเท่านี้ สมัยนั้น มีลูกไปตามจังหวะชีวิต หรือ Norm ของสังคม แต่ไม่ได้คำนวณละเอียดขนาดนี้
รุ่นเรามีข้อมูล มีเครื่องมือวางแผนครอบครัว มีทางเลือกที่ชัดเจนกว่าเดิมมาก พอมีทางเลือก การมีลูกซักคนเลยกลายเป็นเรื่องที่ต้อง "คำนวณ" ไม่ใช่แค่ เกิดขึ้นเองแล้วถูๆไถๆ ไป และตัวแปรที่เอามาคำนวณ มันหนักขึ้นทุกปี
4 ตัวแปรที่ทำให้พ่อแม่ยุคนี้คิดหนักขึ้นทุกปี
ค่าครองชีพขึ้นเร็วกว่ารายได้
รุ่นพ่อแม่ผ่อนบ้านจบใน 10 กว่าปีด้วยเงินเดือนธรรมดา รุ่นเรา หรือหลังจากนี้ ผ่อน 20-30 ปียังไม่แน่ว่าจะจบ ค่าใช้จ่ายพื้นฐานขึ้นทุกปี แต่รายได้ / เงินเดือน ขึ้นไม่ทัน พอบวกลูกเข้าไปอีกคน ตัวเลขที่ต้องคูณเพิ่มมันมีน้ำหนักพอที่จะทำให้คิดหนักก่อนตัดสินใจ
การแข่งขันที่ไม่มีเพดาน
สมัยก่อนเรียนจบ มีงานทำ ก็ถือว่าสำเร็จระดับนึงอ่ะ
// ตอนนี้ต้องมีทักษะที่สอง สาม ต้องปรับตัวเร็วกว่าที่โลกเปลี่ยน เพราะไม่รู้ว่าอาชีพที่มีอยู่วันนี้ จะ Outdated ตอนไหน ? จะมีงานทำยังอยู่ตอนลูกโตรึเปล่า? โจทย์จึงไม่ใช่แค่ เลี้ยงลูกให้รอด แต่เป็น เตรียมลูกให้ทันโลกที่เปลี่ยนเร็วกว่าที่เราตามทัน ขณะที่ตัวแปรในยุคพ่อแม่ไม่ต้องชั่งน้ำหนักหนักขนาดนี้
มาตรฐานคุณภาพชีวิตที่ขยับสูงขึ้นเรื่อยๆ
เมื่อก่อนเลี้ยงให้โตคือเป้าหมาย ตอนนี้ต้องมีกิจกรรมเสริมครบ ทั้งวิชาการ กีฬา ดนตรี สุขภาพจิต การเข้าสังคม มีโรงเรียนที่ใช่ มีเวลาคุณภาพให้ลูกด้วย เห็นเพื่อนหลายคนพาลูกวิ่งรอกเรียนเสริมกันวุ่นไปหมด (สมัยเราเรียนพิเศษกันก็ว่าโหดแล้วนะ เทียบกับตอนนี้คือเบามาก) สิ่งที่ต้องเตรียมก็มากขึ้นตามไปด้วย ทั้งที่รายได้ไม่ได้โตในอัตราเดียวกัน
เห็นตัวเลขล่วงหน้าชัดกว่าเดิม
สมัยพ่อแม่ไม่มีใครคำนวณค่าเลี้ยงลูกทั้งชีวิตล่วงหน้า แต่รุ่นเราหาข้อมูลง่าย ทั้งแหล่งข้อมูล ทั้ง AI เห็นตัวเลขจริงตั้งแต่ค่าคลอด ค่าเทอม ไปจนถึงค่าเรียนจิ้มได้เลย ว่าจะในประเทศ ต่างประเทศ สถาบันไหนเลือกเอาได้เลย หรือ home School พอเห็นตัวเลขชัดขนาดนั้น การตัดสินใจก็ยิ่งเป็นการคำนวณที่มีข้อมูลรองรับ ไม่ใช่การเดา
การเลือกของแต่ละคน ส่งผลต่อโครงสร้างสังคมอย่างไร?
/// ผมว่าเรื่องที่คนเลือกมีลูกน้อยลง ไม่ใช่ความกลัวซะทีเดียว แต่เป็นการเลือกอย่างมีเหตุผล เพียงแต่สิ่งที่เอามาชั่งน้ำหนักมันมีหลายปัจจัย และซับซ้อนขึ้นทุกวัน ยิ่งปัจจัยเยอะ ภาระที่พ่อแม่ยุคนี้ต้องแบกก็ยิ่งหนักขึ้น และภาระพวกนั้นวิ่งเร็วกว่ารายได้ทุกปี โดยเฉพาะ "มาตรฐานของความพร้อม" ที่เราตั้งไว้สูงขึ้นเรื่อยๆ
แต่การเลือกของแต่ละคน ไม่ได้จบแค่ที่ตัวเอง
ยิ่งมีคนเลือกที่จะมีลูกน้อยลงเรื่อยๆ ผลที่ตามมาก็ไม่ใช่แค่เรื่องส่วนตัว แต่เป็นโครงสร้างประชากร ฐานภาษี ระบบสวัสดิการที่ต้องพึ่งคนวัยทำงานรุ่นถัดไป ซึ่งเป็นผลที่หลีกเลี่ยงไม่ได้ ไม่ว่าใครจะตั้งใจหรือไม่ก็ตาม
ถ้ามาตรฐานของความพร้อมขยับสูงขึ้นเร็วกว่ารายได้ทุกปี
คำถามที่ควรถามอาจไม่ใช่ พร้อมมีลูกรึยัง แต่อาจเป็น แล้วต้องพร้อมแค่ไหนอ้ะถึงจะพอ?